الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
403
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
نفوس ، و تربيت انسانها از طريق ايثار و فداكارى و گذشت و انفاق قرار دهد ، و انسان را كه استعداد رسيدن به مقام خليفة اللهى دارد از اين طريق به آن مقام منيع برساند ، از طريق زكات تطهير نفوس كند ، و از طريق انفاق بخل را از دلها بزدايد ، و فاصله طبقاتى را كه منشأ هزاران فساد در زندگى بشر است از بين ببرد . اين درست به آن مىماند كه افرادى بگويند چه ضرورتى دارد كه ما درس بخوانيم و يا ديگرى را درس بدهيم ؟ اگر خدا مىخواست به همه ما علم مىداد تا هيچكس نياز به فرا گرفتن علم نداشته باشد ، آيا هيچ عاقلى اين منطق را مىپذيرد ؟ ( 1 ) . جمله « * ( قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * » كه تكيه روى عنوان كفر آنها كرده با اينكه ممكن بود به جاى آن تنها از ضمير استفاده شود اشاره به اين است كه اين منطقهاى خرافى و بهانه جوئيها از « كفر » سرچشمه مىگيرد ! . و تعبير « مؤمنان » به « * ( أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّه ) * » ( انفاق كنيد از آنچه خداوند به شما روزى داده ) اشاره به اين است كه در حقيقت مالك اصلى خداست هر چند اين امانت چند روزى به دست ما و شما سپرده شده است ، و چقدر بخيلند كسانى كه حاضر نيستند حتى مال كسى را به ديگرى به فرمان او بدهند ؟ ! در تفسير جمله « * ( إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ) * » ( شما در گمراهى آشكارى هستيد ) سه احتمال وجود دارد :
--> ( 1 ) جمعى از مفسران اين احتمال را نيز دادهاند كه عرب در آن زمان به مهماندوستى معروف بود ، و از انفاق خوددارى نمىكرد ، هدف كافران اين بود كه مؤمنان را استهزا كنند ، چرا كه آنها همه چيز را به مشيت خدا نسبت مىدادند ، آنها نيز به عنوان استهزا گفتند : اگر خدا مىخواست فقيران را بىنياز مىساخت ، نيازى به انفاقهاى ما نيست ، ولى تفسيرى كه در بالا ذكر كرديم مناسبتر به نظر مىرسد ( به تفسير تبيان و قرطبى و روح المعانى ذيل آيات مورد بحث مراجعه شود ) .